{"id":1169,"date":"2024-07-16T20:44:04","date_gmt":"2024-07-16T20:44:04","guid":{"rendered":"https:\/\/rse.is\/?p=1169"},"modified":"2024-07-17T20:47:40","modified_gmt":"2024-07-17T20:47:40","slug":"kunnur-visindarithofundur-saekir-island-heim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rse.is\/index.php\/2024\/07\/16\/kunnur-visindarithofundur-saekir-island-heim\/","title":{"rendered":"Kunnur v\u00edsindarith\u00f6fundur s\u00e6kir \u00cdsland heim"},"content":{"rendered":"\n<p>Einn kunn\u00adasti v\u00eds\u00adinda\u00adrit\u00adh\u00f6f\u00adund\u00adur heims, Matt Ridley, er stadd\u00adur \u00e1 \u00cdslandi og \u00e6tl\u00adar a\u00f0 rabba vi\u00f0 \u00e1huga\u00admenn um stj\u00f3rn\u00adm\u00e1l, heim\u00adspeki og v\u00eds\u00adindi mi\u00f0viku\u00addag\u00adinn 17. j\u00fal\u00ed kl. 16.30 \u00ed stofu 101 \u00e1 H\u00e1\u00adsk\u00f3la\u00adtorgi, HT-101. Er fund\u00adur\u00adinn \u00e1 veg\u00adum RSE, Rann\u00ads\u00f3knami\u00f0st\u00f6\u00f0var um sam\u00adf\u00e9\u00adlags- og efna\u00adhags\u00adm\u00e1l. Ridley hef\u00adur skrifa\u00f0 fj\u00f6lda b\u00f3ka, og kom ein \u00feeirra \u00fat \u00e1 \u00eds\u00adlensku \u00e1ri\u00f0 2014, Heim\u00adur batn\u00adandi fer (The Rati\u00adonal Optim\u00adist). Hann er einn frj\u00f3\u00adasti hugsu\u00f0ur, sem n\u00fa er uppi, fj\u00f6r\u00adug\u00adur fyr\u00adir\u00adles\u00adari og lip\u00adur rit\u00adh\u00f6f\u00adund\u00adur.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00der\u00f3\u00adun\u00adar\u00adkenn\u00ading um kyn\u00adl\u00edf<\/h3>\n\n\n\n<p>Matt\u00adhew White Ridley f\u00e6dd\u00adist \u00e1ri\u00f0 1958, og var langa\u00adlangafi hans hinn kunni h\u00fasa\u00admeist\u00adari Sir Edw\u00adin L. Lutyens. Ridley lauk doktors\u00adpr\u00f3fi \u00ed d\u00fdra\u00adfr\u00e6\u00f0i fr\u00e1 Oxford-h\u00e1\u00adsk\u00f3la \u00e1ri\u00f0 1983. Hann var v\u00eds\u00adinda\u00adrit\u00adstj\u00f3ri viku\u00adbla\u00f0sins Econom\u00adist 1984-1987 og fr\u00e9tta\u00adrit\u00adari og s\u00ed\u00f0an banda\u00adr\u00edsk\u00adur rit\u00adstj\u00f3ri bla\u00f0sins \u00ed Washingt\u00adon-borg 1987-1992. Eft\u00adir \u00fea\u00f0 hef\u00adur hann starfa\u00f0 sem sj\u00e1lf\u00adst\u00e6\u00f0ur rit\u00adh\u00f6f\u00adund\u00adur, en einnig haldi\u00f0 \u00fati f\u00f6st\u00adum d\u00e1lki um v\u00eds\u00adindi \u00ed Wall Street Journal og The Times. Kona hans, Anya Hurlbert, er pr\u00f3\u00adfess\u00ador \u00ed tauga\u00adl\u00edf\u00adfr\u00e6\u00f0i, og eiga \u00feau tv\u00f6 b\u00f6rn.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 1993 gaf Ridley \u00fat b\u00f3k\u00adina Rau\u00f0u drottn\u00ading\u00aduna: kyn\u00adl\u00edf og \u00fer\u00f3un manne\u00f0lis\u00adins (The Red Qu\u00adeen: Sex and the Evoluti\u00adon of Hum\u00adan Nature). Nafni\u00f0 v\u00eds\u00adar til rau\u00f0u drottn\u00ading\u00adar\u00adinn\u00adar, sem kem\u00adur fyr\u00adir \u00ed b\u00f3k Lew\u00adis Carrolls, \u00cd gegn\u00adum speg\u00adil\u00adinn: og \u00fea\u00f0 sem L\u00edsa fann \u00fear (Through the Look\u00ading-Glass, and What Alice Found Th\u00adere), en s\u00fa b\u00f3k er fram\u00adhald L\u00edsu \u00ed Undralandi og hef\u00adur komi\u00f0 \u00fat \u00e1 \u00eds\u00adlensku. Rau\u00f0a drottn\u00ading\u00adin ver\u00f0ur a\u00f0 hlaupa til \u00feess a\u00f0 standa \u00ed sta\u00f0. \u00cd b\u00f3k\u00adinni r\u00e6\u00f0ir Ridley \u00fe\u00e1 g\u00e1tu, hvers vegna \u00e6xl\u00adun manna er tv\u00ed\u00adkynja, en ekki ein\u00adkynja eins og margra annarra l\u00edf\u00advera. Tel\u00adur hann kyn\u00adl\u00edf me\u00f0 tveim\u00adur \u00fe\u00e1tt\u00adtak\u00adend\u00adum lei\u00f0a til til\u00adt\u00f6lu\u00adlega hag\u00adkv\u00e6mr\u00adar sam\u00adsetn\u00ading\u00adar erf\u00f0av\u00edsa. Jafn\u00adframt set\u00adur hann fram \u00fe\u00e1 til\u00adg\u00e1tu, a\u00f0 \u00ed sam\u00adkeppni ein\u00adstak\u00adlinga um hylli hins kyns\u00adins hafi til\u00adtekn\u00adir h\u00e6fi\u00adleik\u00adar val\u00adist \u00far, mann\u00adleg greind or\u00f0i\u00f0 til. Er b\u00f3k\u00adin br\u00e1\u00f0skemmti\u00adleg af\u00adlestr\u00adar og full af hug\u00advit\u00adsam\u00adleg\u00adum d\u00e6m\u00adum.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00der\u00f3\u00adun\u00adar\u00adkenn\u00ading um dyg\u00f0ir<\/h3>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 1996 gaf Ridley \u00fat b\u00f3k\u00adina Upp\u00adsprett\u00adur dyg\u00f0anna: E\u00f0lis\u00e1v\u00eds\u00adun manns\u00adins og \u00fer\u00f3un sam\u00advinnu (The Orig\u00adins of Virtue: Hum\u00adan Inst\u00adincts and the Evoluti\u00adon of Cooperati\u00adon). \u00dear held\u00adur hann \u00fev\u00ed fram, a\u00f0 ma\u00f0ur\u00adinn hafi \u00ed langri \u00fer\u00f3un \u00f6\u00f0last s\u00e9r\u00adstak\u00adan h\u00e6fi\u00adleika til sam\u00adskipta um\u00adfram \u00f6nn\u00adur d\u00fdr, og \u00feessi h\u00e6fi\u00adleiki geri hon\u00adum kleift a\u00f0 nj\u00f3ta \u00e1vaxta sj\u00e1lfsprott\u00adinn\u00adar sam\u00advinnu. Ma\u00f0ur\u00adinn s\u00e9 \u00fev\u00ed ekki f\u00e6dd\u00adur g\u00f3\u00f0ur og spill\u00adist af \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faa me\u00f0 \u00f6\u00f0rum, eins og Rous\u00adseau og Marx kenndu, e\u00f0a f\u00e6dd\u00adur vond\u00adur og ver\u00f0i \u00feess vegna a\u00f0 s\u00e6ta h\u00f6r\u00f0um aga, eins og Hobbes og Machia\u00advelli tr\u00fa\u00f0u, held\u00adur ver\u00f0i hann sm\u00e1m sam\u00adan g\u00f3\u00f0ur \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 temja s\u00e9r r\u00e9tt\u00adar regl\u00adur um sam\u00adskipti, ekki s\u00edst frj\u00e1ls vi\u00f0skipti.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00e6stu \u00ferj\u00e1r b\u00e6k\u00adur Ridleys voru all\u00adar um mann\u00adleg\u00adar erf\u00f0ir. \u00c1ri\u00f0 1999 kom \u00fat Erf\u00f0amengi: Sj\u00e1lfs\u00e6vi\u00adsaga teg\u00adund\u00adar \u00ed 23 k\u00f6fl\u00adum (Genome: The Autobi\u00adograp\u00adhy of a Species in 23 Chap\u00adters), \u00fear sem l\u00fdst er \u00feeim litn\u00ading\u00adum (chromosomes), sem \u00e1kve\u00f0a erf\u00f0ir manns\u00adins. \u00c1ri\u00f0 2003 kom \u00fat E\u00f0li \u00ed krafti um\u00adhverf\u00adis: Erf\u00f0av\u00eds\u00adar: reynsla og \u00fea\u00f0, sem ger\u00adir okk\u00adur mennsk (Nature via Nurt\u00adure: Genes, Experience What Makes Us Hum\u00adan), \u00fear sem l\u00fdst er sam\u00adleik erf\u00f0av\u00edsa og um\u00adhverf\u00adis \u00ed \u00fer\u00f3un manns\u00adins. \u00c1ri\u00f0 2006 kom \u00fat Franc\u00adis Crick: Ma\u00f0ur\u00adinn, sem r\u00e9\u00f0i t\u00e1kn\u00adm\u00e1l erf\u00f0anna (Franc\u00adis Crick: Disco\u00adv\u00aderer of the Genetic Code), \u00e6vi\u00adsaga hins heimsk\u00adunna erf\u00f0afr\u00e6\u00f0ings. Hlaut Ridley ver\u00f0laun V\u00eds\u00adinda\u00ads\u00f6gu\u00adf\u00e9\u00adlags Banda\u00adr\u00edkj\u00adanna fyr\u00adir verki\u00f0. \u00cd \u00f6ll\u00adum \u00feess\u00adum b\u00f3k\u00adum naut s\u00edn h\u00e6fi\u00adleiki Ridleys til a\u00f0 skrifa ein\u00adfald\u00adan texta um fl\u00f3k\u00adin m\u00e1l.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Rit\u00addeila vi\u00f0 Bill Gates<\/h3>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 2010 gaf Ridley \u00fat \u00fe\u00e1 b\u00f3k s\u00edna, sem til er \u00e1 \u00eds\u00adlensku, Heim\u00adur batn\u00adandi fer. Rit\u00addeila var h\u00e1\u00f0 um hana \u00ed Wall Street Journal \u00ed n\u00f3v\u00adem\u00adber 2010. \u00cd rit\u00add\u00f3mi sag\u00f0ist au\u00f0j\u00f6f\u00adur\u00adinn Bill Gates sam\u00adm\u00e1la Ridley um, a\u00f0 au\u00f0leg\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0a v\u00e6ri vegna vi\u00f0skipta og verka\u00adskipt\u00ading\u00adar. \u00deetta v\u00e6ri au\u00f0vita\u00f0 ekk\u00adert n\u00fdtt, en Ridley t\u00e6k\u00adist vegna \u00feekk\u00ading\u00adar sinn\u00adar \u00e1 d\u00fdra\u00adfr\u00e6\u00f0i a\u00f0 nefna m\u00f6rg fr\u00f3\u00f0leg d\u00e6mi. Gates kva\u00f0st l\u00edka sam\u00adm\u00e1la Ridley um, a\u00f0 full \u00e1st\u00e6\u00f0a v\u00e6ri til bjart\u00ads\u00fdni um framt\u00ed\u00f0 mann\u00adkyns, v\u00e6ri r\u00e9tt \u00e1 m\u00e1l\u00adum haldi\u00f0. Hins veg\u00adar v\u00e6ri hann ekki sami efa\u00adsemd\u00adarma\u00f0ur um \u00fer\u00f3\u00adun\u00adara\u00f0sto\u00f0 vi\u00f0 Afr\u00ad\u00edku og Ridley. Hann teldi einnig, a\u00f0 tak\u00admarka \u00e6tti mj\u00f6g los\u00adun gr\u00f3\u00f0ur\u00adh\u00fasaloft\u00adteg\u00adunda. \u00cd svari s\u00ednu kva\u00f0st Ridley frek\u00adar treysta \u00e1 t\u00e6kni\u00adfram\u00adfar\u00adir \u00ed krafti frels\u00adis en fram\u00adl\u00f6g \u00far op\u00adin\u00adber\u00adum sj\u00f3\u00f0um, sem emb\u00ad\u00e6tt\u00adis\u00admenn \u00e6ttu a\u00f0 r\u00e1\u00f0stafa. Fr\u00e1 2010 hef\u00adur raun\u00adar or\u00f0i\u00f0 veru\u00adleg\u00adur hag\u00adv\u00f6xt\u00adur \u00ed Afr\u00ad\u00edku sunn\u00adan Sa\u00adhara, en eng\u00adum dett\u00adur \u00ed hug, a\u00f0 hann s\u00e9 vegna \u00fer\u00f3\u00adun\u00adara\u00f0sto\u00f0ar. Erfi\u00f0lega hef\u00adur einnig gengi\u00f0 a\u00f0 n\u00e1 sam\u00adkomu\u00adlagi um mikla tak\u00adm\u00f6rk\u00adun \u00e1 los\u00adun gr\u00f3\u00f0ur\u00adh\u00fasaloft\u00adteg\u00adunda, enda me\u00f0 \u00f6llu \u00f3v\u00edst, a\u00f0 nei\u00adkv\u00e6\u00f0ar af\u00adlei\u00f0ing\u00adar hl\u00fdn\u00adun\u00adar s\u00e9u meiri en hinar j\u00e1\u00adkv\u00e6\u00f0u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 2015 gaf Ridley \u00fat b\u00f3k\u00adina \u00der\u00f3un \u00e1 \u00f6ll\u00adum svi\u00f0um: Upp\u00adsprett\u00adur hug\u00admynda (The Evoluti\u00adon of Everything: How Ideas Emer\u00adge). \u00dear \u00fat\u00adf\u00e6r\u00adir hann \u00fer\u00f3\u00adun\u00adar\u00adkenn\u00adingu Darw\u00adins: S\u00fa regla, sem vi\u00f0 sj\u00e1\u00adum \u00ed mann\u00adheimi og \u00ed d\u00fdra\u00adr\u00edk\u00adinu, er ekki sk\u00f6pu\u00f0 af nein\u00adum, held\u00adur af\u00adlei\u00f0ing n\u00e1tt\u00ad\u00faru\u00advals, \u00fear sem h\u00e6f\u00adustu teg\u00adund\u00adirn\u00adar, a\u00f0fer\u00f0irn\u00adar og hug\u00admynd\u00adirn\u00adar hafa haldi\u00f0 velli. \u00cd mann\u00adheimi er \u00feessi regla af\u00adlei\u00f0ing v\u00edxl\u00adverk\u00adun\u00adar vit\u00adunda. \u00c1ri\u00f0 2020 gaf Ridley \u00fat b\u00f3k\u00adina Lei\u00f0 n\u00fd\u00adsk\u00f6p\u00adun\u00adar og hvers vegna h\u00fan bl\u00f3mg\u00adast vi\u00f0 frelsi (How Innovati\u00adon Works: And Why It Flouris\u00adhes in Freedom). \u00dear held\u00adur hann \u00fev\u00ed fram, a\u00f0 eitt helsta ein\u00adkenni n\u00fa\u00adt\u00edm\u00adans s\u00e9 n\u00fd\u00adsk\u00f6p\u00adun, en af henni hafi leitt st\u00f3r\u00adkost\u00adleg\u00adar l\u00edfs\u00adkjara\u00adb\u00e6t\u00adur og marg\u00adv\u00eds\u00adleg\u00adar r\u00f3t\u00adt\u00e6k\u00adar breyt\u00ading\u00adar mann\u00adlegs sam\u00adl\u00edfs. En f\u00e1ir skilji n\u00fd\u00adsk\u00f6p\u00adun. H\u00fan mynd\u00adist a\u00f0allega a\u00f0 ne\u00f0an og upp eft\u00adir \u00ed krafti frj\u00e1lsra vi\u00f0skipta, en ekki a\u00f0 ofan og ni\u00f0ur eft\u00adir sam\u00adkv\u00e6mt ein\u00adhverj\u00adum \u00e1\u00e6tl\u00adun\u00adum. H\u00fan s\u00e9 alltaf f\u00f3lg\u00adin \u00ed mann\u00adleg\u00adum sam\u00adskipt\u00adum, a\u00f0fer\u00f0 happa og glappa, til\u00adrauna og mistaka. Hins veg\u00adar s\u00e9 n\u00fd\u00adsk\u00f6p\u00adun n\u00fa a\u00f0 minnka vegna op\u00adin\u00adberra af\u00adskipta og \u00feung\u00adlama\u00adlegr\u00adar skriffinnsku.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00c1 sl\u00f3\u00f0 Le\u00f0ur\u00adbl\u00f6ku\u00adkon\u00adunn\u00adar<\/h3>\n\n\n\n<p>Ein n\u00fdj\u00adasta b\u00f3k Ridleys hef\u00adur vaki\u00f0 mikla at\u00adhygli, Far\u00adald\u00adur: Leit\u00adin a\u00f0 upp\u00adhafi k\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveirunn\u00adar (Viral: The Se\u00adarch for the Orig\u00adin of COVID-19) . Hann skrif\u00adar hana me\u00f0 dr. Al\u00adina Chan, s\u00e9r\u00adfr\u00e6\u00f0ingi \u00ed Broad rann\u00ads\u00f3kn\u00adar\u00adstofn\u00adun\u00adinni, sem Har\u00advard-h\u00e1\u00adsk\u00f3li og T\u00e6kni\u00adh\u00e1\u00adsk\u00f3l\u00adinn \u00ed Massachusetts, MIT, reka sam\u00adeig\u00adin\u00adlega. Heims\u00adfar\u00adald\u00adur\u00adinn, sem k\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveir\u00adan fr\u00e1 K\u00edna olli, kosta\u00f0i l\u00edk\u00adlega um tutt\u00adugu millj\u00ad\u00f3n\u00adir manns\u00adl\u00edfa og var fimmti mann\u00adsk\u00e6\u00f0asti far\u00adald\u00adur mann\u00adkyns\u00ads\u00f6g\u00adunn\u00adar, \u00e1 eft\u00adir Sp\u00e1nsku veik\u00adinni 1918-1920, Svarta\u00addau\u00f0a hinum fyrri 541-549, ey\u00f0nifar\u00adaldr\u00adin\u00adum fr\u00e1 1981, og Svarta\u00addau\u00f0a hinum s\u00ed\u00f0ari 1346-1353. Jafn\u00adframt haf\u00f0i far\u00adald\u00adur\u00adinn marg\u00adv\u00eds\u00adleg \u00e1hrif \u00e1 l\u00edf flestra jar\u00f0arb\u00faa, sam\u00adg\u00f6ng\u00adur st\u00f6\u00f0vu\u00f0ust, sk\u00f3l\u00adum var loka\u00f0, fyr\u00adir\u00adt\u00e6ki h\u00e6ttu rekstri, a\u00f0 kreppti \u00ed at\u00advinnu\u00adl\u00edfi. \u00dea\u00f0 skipt\u00adir \u00fev\u00ed miklu m\u00e1li a\u00f0 finna upp\u00adhaf k\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveirunn\u00adar, sem olli \u00feess\u00adum \u00f3sk\u00f6p\u00adum, svo a\u00f0 sag\u00adan end\u00adur\u00adtaki sig ekki, og er t\u00f3m\u00adl\u00e6ti\u00f0 um \u00fea\u00f0 fur\u00f0ulegt.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd upp\u00adhafi t\u00f6ldu flest\u00adir, a\u00f0 k\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveir\u00adan hef\u00f0i stokki\u00f0 yfir \u00ed menn \u00far d\u00fdr\u00adum \u00e1 \u00fati\u00admarka\u00f0i \u00ed Wu\u00adh\u00adan-borg. M\u00f6rg d\u00e6mi voru kunn um \u00e1\u00feekk\u00adan fer\u00adil smit\u00adsj\u00fak\u00add\u00f3ma, og veir\u00adan er n\u00e1\u00adskyld \u00fdms\u00adum \u00f6\u00f0rum veir\u00adum, sem hleypt hafa af sta\u00f0 far\u00ads\u00f3tt\u00adum, en fyrstu h\u00fdsl\u00adarn\u00adir eru oft\u00adast le\u00f0ur\u00adbl\u00f6k\u00adur. En gall\u00adinn var s\u00e1, a\u00f0 ekki fannst neitt d\u00fdr, sem \u00e1tti a\u00f0 hafa bori\u00f0 \u00feessa veiru \u00ed menn. K\u00edn\u00adverski komm\u00ad\u00fan\u00adista\u00adflokk\u00adur\u00adinn neita\u00f0i l\u00edka allri sam\u00advinnu vi\u00f0 er\u00adlenda v\u00eds\u00adinda\u00admenn um r\u00e6ki\u00adlega rann\u00ads\u00f3kn \u00e1 upp\u00adhafi veirunn\u00adar. \u00cd Wu\u00adh\u00adan starfar mik\u00adil rann\u00ads\u00f3kn\u00adar\u00adstofn\u00adun \u00ed veiru\u00adfr\u00e6\u00f0i. Vef\u00adur henn\u00adar um veiru\u00adgrein\u00ading\u00adar var skyndi\u00adlega tek\u00adinn ni\u00f0ur. Skr\u00e1n\u00ading dau\u00f0sfalla var \u00ed upp\u00adhafi ekki e\u00f0li\u00adleg (\u00feeir ein\u00adir voru skr\u00e1\u00f0ir d\u00e1n\u00adir af v\u00f6ld\u00adum veirunn\u00adar, sem sann\u00adan\u00adlega h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 \u00e1 \u00fati\u00admarka\u00f0num). Margt anna\u00f0 fur\u00f0ulegt ger\u00f0ist. Til d\u00e6m\u00adis var fr\u00e9tta\u00adm\u00f6nn\u00adum meina\u00f0ur a\u00f0gang\u00adur a\u00f0 kop\u00adar\u00adn\u00e1mu \u00ed Yunn\u00adan, \u00fear sem nokkr\u00adir starfs\u00admenn h\u00f6f\u00f0u greinst me\u00f0 svipa\u00f0an veiru\u00adsj\u00fak\u00add\u00f3m \u00e1ri\u00f0 2012. \u00dear var allt fullt af le\u00f0ur\u00adbl\u00f6k\u00adum, sem b\u00e1ru \u00ed s\u00e9r veir\u00adur s\u00f6mu \u00e6tt\u00adar og k\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveir\u00adan sk\u00e6\u00f0a, og haf\u00f0i for\u00adst\u00f6\u00f0uma\u00f0ur rann\u00ads\u00f3kn\u00adar\u00adstofn\u00adun\u00adar\u00adinn\u00adar \u00ed Wu\u00adh\u00adan, dr. Shi Zhengli, i\u00f0ulega k\u00f6llu\u00f0 Le\u00f0ur\u00adbl\u00f6ku\u00adkon\u00adan, margoft gert s\u00e9r fer\u00f0 \u00feanga\u00f0 til a\u00f0 safna s\u00fdn\u00adum. K\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveir\u00adan er \u00f3venju\u00adsmit\u00adn\u00e6m, vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fan er me\u00f0 s\u00e9r\u00adstakt grip, sem au\u00f0veld\u00adar henni lei\u00f0 inn \u00ed manns\u00adl\u00edk\u00adamann. Anna\u00f0hvort mynda\u00f0ist \u00feetta grip n\u00e1tt\u00ad\u00far\u00adlega e\u00f0a var sett utan \u00e1 hana. Le\u00f0ur\u00adbl\u00f6ku\u00adkon\u00adan og banda\u00adr\u00edsk\u00adur sam\u00adstarfsma\u00f0ur henn\u00adar, dr. Peter Daszak, h\u00f6f\u00f0u ein\u00admitt s\u00f3tt \u00e1r\u00adang\u00adurs\u00adlaust um styrk \u00e1ri\u00f0 2018 til a\u00f0 rann\u00adsaka, hvernig setja m\u00e6tti sl\u00edkt grip inn \u00ed veir\u00adur s\u00f6mu \u00e6tt\u00adar. Daszak samdi \u00e1varp, sem birt\u00adist \u00ed hinu virta l\u00e6kna\u00adt\u00edma\u00adriti Lancet 19. fe\u00adbr\u00fa\u00adar 2020 og 27 v\u00eds\u00adinda\u00admenn skrifu\u00f0u und\u00adir, \u00fear sem \u00feeir v\u00edsu\u00f0u al\u00adger\u00adlega \u00e1 bug til\u00adg\u00e1t\u00adunni um leka fr\u00e1 rann\u00ads\u00f3kn\u00adar\u00adstofu. Daszak leyndi \u00fev\u00ed eins lengi og hann gat, a\u00f0 hann var einn h\u00f6f\u00adund\u00adur \u00e1varps\u00adins og a\u00f0 hann haf\u00f0i marg\u00adv\u00eds\u00adleg tengsl vi\u00f0 rann\u00ads\u00f3kn\u00adar\u00adstof\u00aduna \u00ed Wu\u00adh\u00adan.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bresk stj\u00f3rn\u00adm\u00e1l<\/h3>\n\n\n\n<p>Sj\u00e1lf\u00adur tel\u00adur Matt Ridley senni\u00adlegt, en \u00fe\u00f3 \u00f3sanna\u00f0, a\u00f0 k\u00f3r\u00ad\u00f3nu\u00adveir\u00adan hafi leki\u00f0 \u00fat af rann\u00ads\u00f3kn\u00adar\u00adstof\u00adunni \u00ed Wu\u00adh\u00adan. En hann hef\u00adur haft margt fleira fyr\u00adir stafni en b\u00f3ka\u00adskrif. Hann var stj\u00f3rn\u00adar\u00adforma\u00f0ur Nort\u00adhern Rock bank\u00adans 2004-2007, en s\u00e1 banki var eitt fyrsta f\u00f3rn\u00adar\u00adlamb lausa\u00adfj\u00e1rskorts\u00adins, sem mynda\u00f0ist skyndi\u00adlega \u00e1 fj\u00e1r\u00adm\u00e1la\u00adm\u00f6rku\u00f0um \u00e1ri\u00f0 2007 og kom hart ni\u00f0ur \u00e1 b\u00f6nk\u00adum me\u00f0 inn\u00adl\u00e1n til skamms t\u00edma og \u00fat\u00adl\u00e1n til langs t\u00edma. Ridley, sem er fimmti v\u00ed\u00adsigreifi Ridley og b\u00fdr \u00e1 sveita\u00adsetri \u00ed Nor\u00f0ur-Englandi, sat \u00ed l\u00e1\u00adv\u00adar\u00f0adeild\u00adinni bresku fyr\u00adir \u00cdhalds\u00adflokk\u00adinn 2013-2021. \u00dear var hann ein\u00addreg\u00adinn stu\u00f0nings\u00adma\u00f0ur \u00fat\u00adg\u00f6ngu Bret\u00adlands \u00far Evr\u00ad\u00f3pu\u00adsam\u00adband\u00adinu. Hann hef\u00adur \u00fev\u00ed fr\u00e1 n\u00f3gu a\u00f0 segja og ekki a\u00f0eins al\u00adm\u00e6lt\u00adum t\u00ed\u00f0ind\u00adum.<\/p>\n\n\n\n<p>Hannes H\u00f3lmsteinn Gissurarson<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00f6f\u00adund\u00adur er pr\u00f3\u00adfess\u00ador emer\u00adit\u00adus \u00ed stj\u00f3rn\u00adm\u00e1la\u00adfr\u00e6\u00f0i.<\/p>\n\n\n\n<p>Morgunbla\u00f0i\u00f0, \u00feri\u00f0judagur, 16. j\u00fal\u00ed 2024<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Einn kunn\u00adasti v\u00eds\u00adinda\u00adrit\u00adh\u00f6f\u00adund\u00adur heims, Matt Ridley, er stadd\u00adur \u00e1 \u00cdslandi og \u00e6tl\u00adar a\u00f0 rabba vi\u00f0 \u00e1huga\u00admenn um stj\u00f3rn\u00adm\u00e1l, heim\u00adspeki og v\u00eds\u00adindi mi\u00f0viku\u00addag\u00adinn 17. j\u00fal\u00ed kl. 16.30 \u00ed stofu 101 \u00e1 H\u00e1\u00adsk\u00f3la\u00adtorgi, HT-101. Er fund\u00adur\u00adinn \u00e1 veg\u00adum RSE, Rann\u00ads\u00f3knami\u00f0st\u00f6\u00f0var um sam\u00adf\u00e9\u00adlags- og efna\u00adhags\u00adm\u00e1l. Ridley hef\u00adur skrifa\u00f0 fj\u00f6lda b\u00f3ka, og kom ein \u00feeirra \u00fat \u00e1 \u00eds\u00adlensku \u00e1ri\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[8,6],"tags":[],"class_list":["post-1169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-umraedan","category-vidburdir"],"blocksy_meta":[],"aioseo_notices":[],"brizy_media":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1169"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1172,"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1169\/revisions\/1172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rse.is\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}